Mozilla’dan Yapay Zeka Tekeline "İsyancı" Hamle: 1.4 Milyar Dolarlık Yeni Cephe

Mark Surman

Teknoloji dünyasında kartlar yeniden dağıtılıyor. OpenAI, Google ve Anthropic gibi devlerin domine ettiği yapay zeka arenasında, hepimizin yakından tanıdığı "eski bir dost" sahneye çıkıyor. Firefox tarayıcısıyla internetin özgürlüğü için yıllarca mücadele eden Mozilla, şimdi de yapay zekanın geleceği için kolları sıvadı. Şirket, yapay zeka devlerinin artan hakimiyetine karşı "isyancı bir ittifak" kurarak dengeleri değiştirmeye hazırlanıyor.

"İsyancı İttifak"ın Doğuşu: Hedef Şeffaflık ve Güven

Yapay zeka teknolojilerindeki patlama, neredeyse her teknoloji şirketini bu alana yöneltse de, çok azı masadaki büyük oyuncularla baş edebilecek güce sahip. Bugün gelinen noktada OpenAI, Microsoft ve Google gibi şirketler, hem finansal hem de teknik kapasite açısından rakipleriyle arayı epey açmış durumda. Ancak Mozilla, bu "kapalı kapılar ardındaki" düzene bir alternatif getirmekte kararlı.

Mozilla Başkanı Mark Surman, geçtiğimiz günlerde yaptığı kritik açıklamayla, rezervlerinde bulunan yaklaşık 1,4 milyar dolarlık kaynağı bu mücadele için kullanacaklarını duyurdu. Surman'ın vizyonu oldukça net: Birkaç dev şirketin yön verdiği, ticari sırlarla dolu bir yapay zeka düzeni yerine; şeffaflık, güvenilirlik ve katılımcılığı merkeze alan bir ekosistem yaratmak.

Bu devasa fonun büyük bir bölümü, Mozilla’nın yatırım kolu olan Mozilla Ventures üzerinden, açık kaynaklı projelere ve yenilikçi start-uplara aktarılacak.

Yatırımlar Nereye Gidiyor?

Mozilla'nın stratejisi, doğrudan devasa bir dil modeli (LLM) eğitip ChatGPT ile yarışmaktan ziyade, altyapıyı ve denetlenebilirliği güçlendirmek üzerine kurulu. Şirketin şu ana kadar radarında olan ve yatırım yaptığı girişimler de bu stratejiyi doğruluyor:

• Trail: Almanya merkezli bu girişim, yapay zeka sistemleri için idari denetim çözümleri sunarak teknolojinin "hesap verebilir" olmasına odaklanıyor.

• Transformer Lab: Geliştiricilerin kendi açık kaynaklı yapay zekâ modellerini oluşturmasını ve test etmesini sağlayan araçlar geliştiriyor.

• Oumi: Eski bir Google mühendisi olan Tassos Koukoumidis liderliğindeki bu proje, araştırmacılar için tamamen açık platformlar sunmayı hedefliyor.

Bu şirketlerin ortak paydası; kapalı ve aşırı ticarileşmiş "kara kutu" modeller yerine, topluluğun denetleyebileceği şeffaf sistemler inşa etmek.

Firefox Ruhu Geri mi Dönüyor?

Mozilla’nın bu cesur çıkışı, teknoloji tarihini bilenler için tanıdık bir senaryo. 2000’li yılların başında Microsoft’un Internet Explorer ile kurduğu mutlak hakimiyete karşı Firefox ile başlatılan "özgür internet" mücadelesi, bugün hala hafızalarda.

Mark Surman, Toronto yakınlarındaki çiftliğinden yönettiği bu yeni süreci, geçmişteki o efsanevi direnişin bir devamı olarak görüyor. Amaç yine aynı: Tekelleşmeye karşı, katılımcı ve açık bir alternatif sunmak.

Zorlu Bir Mücadele: Milyar Dolarlara Karşı Milyonlar

Her ne kadar Mozilla’nın vizyonu heyecan verici ve "romantik" bir teknoloji ideali sunsa da, gerçekler oldukça sert.

• OpenAI, Ekim 2025 itibarıyla 500 milyar dolarlık değerlemeye ulaşarak dünyanın en değerli özel şirketi oldu.

• Anthropic'in değerlemesi ise 350 milyar doları bulmuş durumda.

Bu devasa rakamların yanında Mozilla'nın 1.4 milyar dolarlık bütçesi, devlerin sadece "çerez parası" gibi kalabilir. Üstelik tek engel finansal da değil. Aralık 2025’te Trump yönetimi tarafından imzalanan başkanlık kararnamesi, yapay zeka düzenlemelerinde merkezi bir duruş sergileyerek, büyük teknoloji şirketleri ile devlet arasında sıkı bir koalisyon oluşturdu. Bu politik zemin, Mozilla'nın savunduğu "bağımsız ve açık" yapının hareket alanını daraltabilir.

2028 Vizyonu: İmkansız mı, Gerçekçi mi?

Tüm bu zorluklara rağmen Mark Surman, hedeflerinden emin. Mozilla, 2028 yılına kadar geliştiriciler arasında "ana akım" olarak kabul görecek, açık kaynaklı bir yapay zeka ekosistemini finanse etmeyi hedefliyor. Surman, bugün imkansız gibi görünen bu hedefin, sektördeki farklı eğilimlerin birleşmesiyle gerçeğe dönüşebileceğine inanıyor.

Teknoloji dünyası, Mozilla'nın bu "isyancı" ruhunun, yapay zeka devlerine karşı nasıl bir sonuç vereceğini merakla bekliyor. Tarih tekerrür edecek mi, yoksa devler bu kez kalıcı mı? Bunu zaman gösterecek.

---

Donanım ve dijital dünyadaki son yenilikler için Teknoloji Haberleri sayfamıza göz atın.