Türkiye’nin Çip Rüyasında İkinci Perde: Yarım Asırlık Gecikme Yongatek “Çelik” ile Son Buluyor
- Murat ŞEN - Teknoloji Editörü
- 17 Oca
- 3 dakikada okunur
"Yerli çip" kavramı son yıllarda teknoloji gündemimizin değişmez bir parçası oldu. Ancak çoğu zaman bu manşetler, altı doldurulamayan temennilerden öteye gidemedi. Bugün ise durum farklı. Türkiye'nin çip tasarımındaki yetkin firmalarından Yongatek, beyaz eşya devi Beko ile güçlerini birleştirerek HIT-30 programı kapsamında “Çelik” isimli mikrodenetleyici (MCU) çipini geliştirdiğini duyurdu.
Bu haber, sadece bir "yeni ürün" duyurusu değil; 1970'lerde başlayan, Samsung ile kapıdan dönen ve bugün yeniden filizlenen Türkiye'nin yarım asırlık yarı iletken serüveninin en somut adımlarından biri.
1970'lerden Bugüne: Kaçan Samsung Fırsatı ve TESTAŞ Gerçeği
Türkiye’nin çip hikayesi sanılanın aksine yeni başlamadı. 1976 yılında kurulan TESTAŞ, Türkiye'nin yarı iletken çağını yakalama vizyonunun ilk kalesiydi. Ankara'da çip, Aydın'da paketleme tesisi kurma hedefiyle yola çıkan TESTAŞ, o dönemde Güney Kore ve Tayvan ile aynı start çizgisindeydi.
Ancak hikayenin en can alıcı noktası 1980'lerin sonunda yaşandı. Samsung'un Türkiye temsilciliğini yürüten Can Gür'ün aktardığına göre, Samsung yeni fabrika yatırımı için Hindistan yerine Türkiye'yi radarına almıştı. Tesisler gezildi, raporlar olumluydu. Samsung, 20 milyon dolarlık yatırımın sadece 5 milyon dolarlık kısmını Türkiye'nin karşılamasını istedi.
İşte o tarihi kırılma anı: Dönemin kamu yönetimi, özelleştirme kapsamındaki TESTAŞ için "bir kuruş bile harcayamayız" diyerek bu teklifi reddetti. Samsung ile kurulacak ortaklık ve Türkiye'nin bölgesel bir çip üssü olma hayali, o gün bürokrasiye takıldı. Bugün dünya devi olan Samsung'un üretim üssü olma fırsatını kaçıran Türkiye, şimdi aradaki farkı kapatmak için Yongatek gibi girişimlerle yeniden sahneye çıkıyor.
Yongatek ve Beko İşbirliği: Milyonlarca "Çelik" Geliyor
Geçmişteki bu "keşke"leri bir kenara bırakıp bugüne, yani HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı'na dönelim. Devletin çip üretimi için ayırdığı 5 milyar dolarlık kaynak, meyvelerini vermeye başladı.
Bu kapsamda Yongatek, Beko'nun beyaz eşyalarında kullanılmak üzere Çelik adını verdiği mikrodenetleyiciyi tasarladı. Projenin Ar-Ge süreci büyük ölçüde tamamlandı ve 2026 yılında seri üretime geçilmesi hedefleniyor.
Rakamlar oldukça ciddi:
Sadece Beko’nun yıllık ihtiyacı yaklaşık 30 milyon adet.
Savunma sanayii, robotik ve IoT sektörleri de eklendiğinde bu sayı 50 milyon adede ulaşıyor.
Çelik Çipinin Teknik Özellikleri: Neden Önemli?
Teknoloji meraklıları için Çelik'in kaputunun altına bakalım. Yongatek, bu çipte stratejik bir karar alarak RISC-V mimarisini tercih etti.
Mimari: 32-bit RISC-V tabanlı.
Hız: 48 MHz frekansında çalışıyor.
Görev: Beyaz eşyalarda motor kontrolü, sensör okuma, ekran yönetimi.
Donanım: PWM motor kontrol modülleri, ADC sensör okuyucular, UART, I2C, SPI haberleşme protokolleri.
Neden RISC-V? Bu tercih hayati önem taşıyor. Çünkü ARM veya x86 gibi kapalı mimariler lisans ücreti gerektiriyor ve daha da önemlisi politik ambargolara açık. Örneğin Huawei'nin yaşadığı lisans krizleri ortada. Açık kaynaklı RISC-V mimarisi ise Türkiye'yi lisans maliyetlerinden kurtarıyor ve ticari/politik risklere karşı tam bağımsızlık sağlıyor.
Sırada Ne Var? FPGA ve Yapay Zeka Çipleri
Yongatek CEO’su Ali Baran'ın vizyonu sadece beyaz eşya ile sınırlı değil. Şirket, savunma sanayiinde kullanılan ve kritik darboğaz oluşturan FPGA çipleri üzerinde de çalışıyor. ABD'li Xilinx gibi devlere alternatif olabilecek yerli FPGA'lar için Avrupa konsorsiyumu ile iş birliği yapılıyor.
Ayrıca 12nm üretim sürecine dayanan, akıllı şehirler ve kameralar için geliştirilen Yapay Zeka (AI) çipleri de yolda. Bu çiplerin seri üretimi için hedeflenen tarih ise 2027-2028.
Geç Olsun, Güç Olmasın
TESTAŞ ile kaçan tren, Yongatek ve Çelik projesi ile yeniden yakalanmaya çalışılıyor. Çamaşır makinesinden fırına kadar evimizin her yerine girecek olan bu yerli çipler, belki küresel pazarı tek başına değiştirmeyecek ama Türkiye'nin teknolojik bağımsızlığı için dev bir adım olacak. 40 yıl önce kaçan fırsatı düşündüğümüzde, Çelik projesine sahip çıkmak hepimiz için bir görev niteliğinde.
Donanım ve dijital dünyadaki son yenilikler için Teknoloji Haberleri sayfamıza göz atın.
Yorumlar