İklim Değişikliği Dünya’nın Dönüş Hızını Yavaşlatıyor: Günler Artık Daha Uzun!
- Murat ŞEN - Teknoloji Editörü
- 2 saat önce
- 2 dakikada okunur
Günlük koşturmaca içinde bazen zamanın su gibi akıp gittiğini, günlerin hızla bitip dünyanın eskisinden daha hızlı döndüğünü hissederiz. Ancak bilim insanları, hissettiklerimizin tam aksine oldukça çarpıcı bir gerçeği ortaya çıkardı: Dünya yavaşlıyor ve günler artık milisaniyeler düzeyinde uzuyor. Üstelik bu kozmik yavaşlamanın arkasında gök cisimleri değil, doğrudan insan kaynaklı iklim değişikliği yatıyor.
Peki devasa gezegenimizin fren yapmasına neden olan bu süreç nasıl işliyor ve teknolojimizi nasıl tehdit ediyor? İşte çarpıcı araştırmanın detayları…
Okyanuslardaki Ekstra Ağırlık Dünya'yı Frenliyor
Uzay jeodezisi profesörü Benedikt Soja ve ekibi tarafından yürütülen yeni bir araştırma, 2000 ile 2020 yılları arasında Dünya’daki günlerin uzunluğunun her yüzyılda ortalama 1,33 milisaniye arttığını gözler önüne serdi. İlk bakışta bu rakam göz ardı edilebilir gibi dursa da, gezegenimizin tarihinde milyonlarca yıl önce yaşayan dev memelilerin devrinden bu yana görülen en hızlı yavaşlama olarak kayıtlara geçiyor.
Araştırmacılar bu durumu kıtalar ve okyanuslar arasındaki kütle dağılımındaki dramatik değişime bağlıyor. Küresel ısınmanın etkisiyle kutuplardaki ve yüksek dağlardaki buzullar eridikçe, devasa miktarda su okyanuslara karışıyor ve bu kütle ağırlıklı olarak ekvator bölgesine doğru yayılıyor. Dünya'nın göbeğinde oluşan bu ekstra ağırlık, devasa bir fren mekanizması gibi çalışarak gezegenin dönüş hızını düşürüyor.
Araştırmanın ortak yazarlarından Mostafa Kiani Shahvandi, bu karmaşık fiziksel olayı oldukça basit ve etkili bir örnekle açıklıyor: "Buz pistinde dönen bir artistik patinajcıyı hayal edin. Kollarını vücuduna yapıştırdığında çok daha hızlı dönerken, kollarını iki yana açtığında dönüş hızı anında yavaşlar. Dünya da tam olarak böyle davranıyor; eriyen buzullar nedeniyle kütle dışa doğru (ekvatora) yayıldıkça dönüş hızımız yavaşlıyor."
Milyonlarca Yıllık Sırrı Yapay Zekâ ve Mikroskobik Fosiller Çözdü
Bu büyüleyici verilere ulaşmak elbette kolay olmadı. Bilim insanları gezegenin geçmişini okuyabilmek için okyanus tabanında yaşayan ve Benthic Foraminifera adı verilen tek hücreli mikroskobik deniz canlılarının fosillerine başvurdu. Bu canlıların geride bıraktığı kabukların kimyasal analizleri, geçmiş dönemlerdeki deniz seviyelerini milimetrik olarak ortaya çıkardı.
İşin teknoloji dünyasını asıl heyecanlandıran kısmı ise veri analizi aşamasında yaşandı. Araştırma ekibi, elde edilen milyonlarca yıllık karmaşık iklim verilerini güvenilir bir şekilde yorumlayabilmek için özel bir yapay zekâ modeli geliştirdi. Hem makine öğrenimi (machine learning) algoritmalarını kullanan hem de temel fizik kurallarını hesaba katan bu gelişmiş yapay zekâ, deniz seviyesindeki değişimlerden yola çıkarak Dünya’nın dönüş hızındaki yavaşlamayı kusursuz bir şekilde haritalandırdı.
Birkaç Milisaniye Teknolojimiz İçin Neden Kritik?
Bir günün birkaç milisaniye uzaması sıradan bir insanın günlük hayatını etkilemiyor olabilir. Ancak modern teknoloji dünyası için bu sapmalar hayati öneme sahip. Milisaniyelik gecikmelerin doğrudan etkilediği başlıca teknolojik alanlar şunlar:
Uydu Navigasyon (GPS) Sistemleri: Telefonlarımızdaki harita uygulamalarından uçakların otopilotlarına kadar her sistem uydularla senkronize çalışır.
Uzay Araçlarının Yön Bulması: Mars'a veya Ay'a gönderilen uzay sondaları, yörünge hesaplamaları için Dünya'nın dönüş hızını milimetrik olarak bilmek zorundadır.
Küresel Zaman Ölçümleri (Atomik Saatler): Finansal piyasalar, borsa işlemleri ve küresel internet ağları kusursuz zamanlamaya ihtiyaç duyar.
Eğer zaman ölçümlerimizde gezegenin bu "yavaşlamasını" hesaba katmazsak, uydularla aramızdaki iletişimde sapmalar meydana gelir ve navigasyon sistemleri bizi kilometrelerce yanlış yönlendirebilir.
Uzmanların uyarısı son derece net: Eğer küresel ısınma bu hızla devam ederse, yüzyılın sonuna doğru iklim değişikliği Dünya’nın dönüşünü Ay’ın yerçekimi etkisinden bile daha fazla yavaşlatacak. Artık gezegenin ritmini gökyüzündeki kozmik güçler değil, doğrudan kendi eylemlerimiz belirliyor.
Kaynak: Chip
Daha fazla Teknoloji Haberleri içeriği için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz.
Yorumlar